Böyrək ağrısı ilə qarşılaşan insanların əksəriyyəti ilk növbədə eyni sualı verir: “Bu sadəcə əzələ ağrısıdırmı, yoxsa daha ciddi bir problemin əlamətidir?”
Bel nahiyəsində, qabırğaların altında hiss olunan bu ağrı növü gündəlik həyatı çətinləşdirə, yuxu keyfiyyətini poza və işə davam etməyi çətinləşdirə bilər.
Böyrək ağrısı nədir?
Böyrəklər qarın boşluğunun arxa hissəsində, qabırğaların altında, onurğanın hər iki tərəfində yerləşən paxla formalı orqanlardır.
Onların əsas vəzifəsi qandan zərərli maddələri süzüb sidiklə xaric etmək, orqanizmdəki maye balansını tənzimləmək və qan təzyiqinin idarə olunmasına kömək etməkdir.
Böyrək ağrısı adətən bel nahiyəsinin yuxarı hissəsində, qabırğa qövsünün altında, bir tərəfdə (bəzən hər iki tərəfdə) hiss olunur.
Bu ağrı küt (davamlı, sızıltılı) ola biləcəyi kimi, kəskin və tutmaşəkilli formada da — tibbi dildə renal kolika adlanan vəziyyətdə — özünü göstərə bilər.
Vacib bir məqam ondan ibarətdir ki, bel ağrısı ilə böyrək ağrısı çox zaman bir-biri ilə qarışdırılır. Aşağıda bu fərqi necə ayırd etmək barədə ətraflı məlumat verəcəyik.
Böyrək ağrısı əsasən belinizin aşağı hissəsində və ya qarın altında hiss olunur. Bundan əlavə, böyrək ağrısı tez-tez idrar zamanı hiss edilə bilər.
Əgər siz müntəzəm olaraq böyrək ağrısı ilə qarşılaşırsınızsa və ya ağrılarınız şiddətli və davamlıdırsa, həkimə müraciət edin. Həkiminiz ağrınızın səbəbini təyin edə və müvafiq müalicəni təklif edə bilər.
Böyrək ağrısı ilə bel ağrısının fərqi
Əzələ və ya onurğa mənşəli bel ağrısı ilə böyrək ağrısını ayırd etmək bəzən çətin ola bilər, lakin bir neçə əlamət bunu asanlaşdırır:
- Yerləşmə: Böyrək ağrısı adətən qabırğaların altında, daha dərində hiss olunur. Əzələ ağrısı isə çox zaman bel əzələlərinin səthində, bir qədər aşağı nahiyədə hiss edilir.
- Hərəkətlə əlaqə: Əzələ mənşəli ağrı bədən vəziyyəti dəyişdikdə, əyilmə və ya oturma zamanı artır ya da azalır. Böyrək ağrısı isə bədən hərəkətindən çox da asılı olmadan davam edir.
- Müşayiət edən simptomlar: Qızdırma, sidikdə qan, sidik ifrazı zamanı yanma kimi simptomlar böyrək mənşəli ağrının göstəricisidir və əzələ ağrısında adətən müşahidə olunmur.
- Toxunma ilə həssaslıq: Əzələ ağrısında konkret bir nöqtəyə təzyiq göstərdikdə ağrı güclənir; böyrək ağrısında isə həssaslıq daha dərin və yayılmış xarakter daşıyır.
Əgər əminliyiniz yoxdursa, ən doğru addım özünüzü diaqnoz qoymağa çalışmaq deyil, Uroloq-Androloqa müraciət etməkdir.
Böyrək ağrısı səbəbləri nələrdir?
Böyrək ağrısının səbəbi müxtəlif ola bilər. Aşağıdakı şərtlər böyrək ağrısına səbəb ola bilər:
Böyrək daşları: Böyrəklərinizdə daşlar əmələ gələ bilər, onlar sidiklə xaric edilməlidir. Bu daşlar böyrəklərinizdən keçərkən və ya sidiklə xaric edildikdə ağrıya səbəb ola bilər.
Böyrək iltihabı: Böyrəklərinizdə infeksiya baş verdikdə, iltihab baş verə bilər. Bu iltihab böyrəklərinizdə ağrıya səbəb ola bilər.
Ureter spazmı: Ureterlər böyrəklərinizdən sidiyi çıxarmağa imkan verən kanallardır. Əgər sidik kanallarınız spazm olarsa, bu ağrıya səbəb ola bilər.
Böyrək çatışmazlığı: Böyrəkləriniz bədəninizin tullantı materiallarını süzmək üçün istifadə olunur. Böyrəkləriniz düzgün işləmirsə, bədəninizdə yığılan tullantı məhsullar böyrəklərinizdə ağrıya səbəb ola bilər.
Digər şərtlər: Qarın divarının zədələnməsi, sidik kisəsi infeksiyası və ya yüksək qan təzyiqi kimi digər şərtlər də böyrək ağrısının səbəbi hesab edilə bilər.
Böyrək ağrısı əlamətləri
Böyrək ağrısının simptomları aşağıdakıları əhatə edə bilər:
Kürəyin aşağısındakı və ya qarın altındakı ağrılar: Böyrəkləriniz belinizdə yerləşir, buna görə də böyrək ağrısı tez-tez bu sahədə hiss olunur.
İdrar edərkən ağrı: Böyrəklərinizdə infeksiya və ya daşlar sidik edərkən ağrıya səbəb ola bilər.
Tez-tez sidiyə getmə ehtiyacı: Böyrəklərinizdə infeksiya və ya daş varsa, tez-tez sidiyə getmə ehtiyacı hiss edə bilərsiniz.
Qanlı sidik: Böyrəklərinizdə infeksiya və ya daşlara görə sidikdə qan görünə bilər.
Qarın ağrısı və ya ürəkbulanma: Böyrəklərinizdə bir pozğunluq səbəbiylə qarın ağrısı və ürək bulanması ola bilər.
Böyrək ağrısı zamanı nə etməli?
Böyrək ağrısı zamanı vəziyyətdən asılı olaraq fərqli addımlar atmaq lazımdır, amma ümumi tövsiyələr belədir:
Dərhal edilə bilənlər
- Sakitləşin və dincəlin — ağır fiziki fəaliyyətdən çəkinin, ağrı azalana qədər yatıb-oturmaq daha yaxşıdır.
- Bol maye için (əsasən su) — bu, xüsusilə kiçik böyrək daşının sidiklə xaric olunmasına kömək edə bilər. Ancaq əgər böyrək funksiyanızla bağlı əvvəldən problem varsa, maye qəbulunu artırmazdan əvvəl həkimlə məsləhətləşin.
- Ağrının xarakterini izləyin — hansı tərəfdə, nə vaxt başladı, dalğavari yoxsa davamlıdır, hərarət və ya sidikdə qan var mı — bunları qeyd edin, həkimə çox kömək edəcək.
- İsti kompres bəzən əzələ gərginliyini azaldaraq rahatlıq gətirə bilər, lakin bu, əsl səbəbi aradan qaldırmır.
Böyrək ağrılarının növləri hansılardır?
Böyrək ağrısı növlərinə aşağıdakılar aid edilə bilər:
Kəskin böyrək ağrısı: Bu, qəfil başlayan və şiddətli olan böyrək ağrısıdır. Kəskin böyrək ağrısı adətən böyrəklərinizdə daş və ya infeksiya nəticəsində yaranır.
Xroniki böyrək ağrısı: Bu, davamlı və aşağı səviyyədə olan böyrək ağrısıdır. Xroniki böyrək ağrısı adətən böyrəklərinizin zəif işləməsi və ya böyrək xəstəlikləri səbəbindən baş verir.
Refleks böyrək ağrısı: Bu, böyrəklərinizdə bir pozğunluq səbəbiylə bədənin digər hissələrində hiss olunan ağrıdır. Məsələn, böyrəklərinizdə bir infeksiyaya görə qarnınızda ağrı hiss edə bilərsiniz.
Böyrək ağrısının səbəbi necə müəyyən edilir?
Həkim ilk növbədə ətraflı anamnez toplayır və fiziki müayinə aparır. Bu zaman bel nahiyəsinə yüngül təzyiq göstərilərək həssaslıq yoxlanılır. Bundan sonra, şübhələnilən səbəbdən asılı olaraq aşağıdakı əlavə müayinələr təyin oluna bilər:
- Sidik analizi: İnfeksiya, qan və ya kristal izlərini aşkar etmək üçün istifadə olunur.
- Sidik kulturası (əkilməsi): İnfeksiyanı törədən mikroorqanizmi dəqiq müəyyən etmək məqsədilə aparılır.
- Qan analizi: Böyrək funksiyasını (kreatinin, sidik cövhəri kimi göstəricilər) və iltihab əlamətlərini qiymətləndirmək üçün tələb olunur.
- Ultrasəs müayinəsi (USM): Böyrəklərin ölçüsünü, quruluşunu, daş varlığını və ya şişkinliyi qeyri-invaziv şəkildə göstərir.
- Kompüter tomoqrafiya (KT): Xüsusilə böyrək daşlarının dəqiq yerini və ölçüsünü müəyyən etməkdə yüksək dəqiqliyə malikdir.
- Digər görüntüləmə üsulları: Zərurət yarandıqda maqnit rezonans müayinəsi (MRT) və ya digər xüsusi testlər tətbiq oluna bilər.
Böyrək ağrısının müalicə üsulları
Böyrək ağrısını müalicə etmək üçün aşağıdakı üsullardan istifadə edilə bilər:
Ağrıkəsicilər: Ağrınızı azaltmaq üçün ağrıkəsiciləri istifadə edilə bilər. Bu dərmanlar reseptlə və ya reseptsiz satıla bilər.
Antibiotiklər: Antibiotiklər böyrəklərinizdə infeksiyanı müalicə etmək üçün istifadə edilə bilər. Bu dərmanlar həkiminiz tərəfindən təyin edilə bilər.
Böyrək daşlarının çıxarılması: Böyrəklərinizdə daş varsa, həkiminiz onları çıxarmaq üçün cərrahi əməliyyatdan istifadə edə bilər.
Böyrək çatışmazlığının müalicəsi: Böyrəkləriniz düzgün işləmirsə, həkiminiz dializ və ya böyrək transplantasiyası kimi müalicə üsullarını tövsiyə edə bilər.
Stressi azaltma üsulları: Böyrək ağrılarını azaltmaq və qarşısını almaq üçün stressi azaldan üsullardan istifadə edilə bilər. Məsələn, meditasiya və ya yoqa kimi texnikaları müntəzəm olaraq tətbiq edə bilərsiniz.
Əgər siz müntəzəm olaraq böyrək ağrısı ilə qarşılaşırsınızsa və ya ağrılarınız şiddətli və davamlıdırsa, həkimə müraciət edin. Həkiminiz ağrınızın səbəbini təyin edə və müvafiq müalicəni təklif edə bilər
Tez-tez verilən suallar
1. Böyrək ağrısı hansı tərəfdə olur?
Böyrək ağrısı, problem hansı böyrəyi əhatə edirsə, adətən o tərəfdə — sağda, solda və ya nadir hallarda hər iki tərəfdə hiss olunur. Ağrı bel nahiyəsinin yuxarı hissəsində, qabırğaların altında yerləşir və bəzən qasığa doğru yayılır.
2. Böyrək ağrısı ilə bel ağrısını necə ayırd etmək olar?
Böyrək ağrısı adətən daha dərində, qabırğaların altında hiss olunur və bədən hərəkətindən asılı olmayaraq davam edir. Ona hərarət, sidikdə qan və ya sidik ifrazı zamanı yanma kimi simptomlar əlavə olunduqda, bu, böyrək mənşəli ağrının ehtimalını artırır. Dəqiq ayırd etmək üçün həkim müayinəsi tövsiyə olunur.
3. Böyrək ağrısı neçə gün davam edir?
Bu, tamamilə səbəbdən asılıdır. Kiçik böyrək daşı ilə bağlı ağrı bir neçə gün ərzində azala bilər, infeksiya mənşəli ağrı isə antibiotik müalicəsinə başlandıqdan bir neçə gün sonra yüngülləşir. Xroniki vəziyyətlərdə ağrı daha uzun müddət davam edə və müntəzəm müalicə tələb edə bilər.
4. Böyrək ağrısı zamanı hansı qidalardan çəkinmək lazımdır?
Ümumi tövsiyə kimi duzlu qidaların istehlakını azaltmaq faydalıdır. Böyrək daşı meyli olan insanlara oksalatla zəngin qidaların (məsələn, ispanaq, çay) məhdudlaşdırılması tövsiyə oluna bilər, lakin dəqiq qida rejimi daşın növündən asılıdır və bu barədə həkiminizlə məsləhətləşməniz vacibdir.
5. Böyrək daşı olduğunu necə bilmək olar?
Böyrək daşının ən xarakterik əlaməti bel və ya böyrək nahiyəsində qəflətən başlayan, dalğavari şiddətlənən kəskin ağrıdır. Bu ağrıya ürəkbulanma, qusma və bəzən sidikdə qan əlavə ola bilər. Dəqiq diaqnoz ultrasəs və ya KT müayinəsi ilə qoyulur.
6. Böyrək ağrısı zamanı hansı həkimə müraciət etmək lazımdır?
Böyrək ağrısı ilə bağlı ilk növbədə ailə həkiminə və ya birbaşa nefroloq (böyrək xəstəlikləri üzrə mütəxəssis) yaxud uroloq həkimə (sidik-cinsiyyət sistemi cərrahiyyəsi üzrə mütəxəssis) müraciət etmək məsləhətdir. Simptomların xarakterinə görə həkim sizi müvafiq mütəxəssisə yönləndirəcək.
Səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.
