Tez-tez sidiyə getmək, sidik kisəsinin normaldan daha tez dolması və ya dolmuş hissi yaratması nəticəsində yaranan bir vəziyyətdir.
Bu, bəzən sidik həcminin artması (poliuriya), bəzən isə az miqdarda, lakin sıx-sıx ifrazatla müşayiət olunur. Əsas odur ki, bu vəziyyət sadəcə çox su içməkdənmi qaynaqlanır, yoxsa daxili bir xəstəliyin xəbərçisidir?
Kişilərdə tez-tez sidiyə getmənin əsas səbəbləri
Kişilərdə bu problemin yaranmasında anatomik quruluş, xüsusilə də prostat vəzi mühüm rol oynayır.
1. Prostat vəzinin böyüməsi (Adenoma)
Yaş artdıqca kişilərin əksəriyyətində prostat vəzi böyüyür. Bu böyümə sidik kanalını (uretra) sıxır. Nəticədə sidik kisəsi tam boşala bilmir və beyinə tez-tez “dolu” siqnalı göndərilir. 50 yaşdan yuxarı kişilərdə ən yaygın səbəb məhz budur.
2. Prostatit (Prostat vəzinin iltihabı)
Gənc və orta yaşlı kişilərdə tez-tez sidiyə getməyə prostatın iltihabı səbəb ola bilər. Bu zaman sidik ifrazı zamanı göynəmə və qasıq nahiyəsində ağrılar da müşahidə olunur.
3. Sidik yolu infeksiyaları
Kişilərdə qadınlara nisbətən daha az rast gəlinsə də, sidik yollarındakı infeksiyalar kisənin divarlarını qıcıqlandıraraq tez-tez çağırışlara səbəb olur.
Qadınlarda tez-tez sidiyə getmənin əsas səbəbləri
Qadın anatomiyası sidik yollarının infeksiyalarına və hormonal dəyişikliklərə daha həssasdır.
1. Sidik yolu infeksiyaları (Sistit)
Qadınlarda uretranın qısa olması bakteriyaların sidik kisəsinə daxil olmasını asanlaşdırır. Sistit zamanı qadınlar daimi tualet ehtiyacı və sidik ifrazının sonunda kəskin ağrı hiss edirlər.
2. Hamiləlik
Hamiləliyin ilk həftələrində hormonal dəyişikliklər, sonrakı mərhələlərdə isə böyüyən uşaqlığın sidik kisəsinə mexaniki təzyiqi tez-tez sidik ifrazına səbəb olur. Bu, tamamilə təbii bir prosesdir.
3. Menopauza
Östrogen hormonunun azalması sidik yollarının və uşaqlıq yolunun toxumalarını zəiflədir. Bu da qadınlarda həm tez-tez sidiyə getməyə, həm də sidik qaçırma problemlərinə yol açır.
4. Çanaq dibi əzələlərinin zəifliyi
Doğuşlardan sonra və ya yaşla əlaqədar çanaq əzələləri zəiflədikdə, sidik kisəsi aşağı sallana bilər (sistosel), bu da daimi doluluq hissi yaradır.
Tez-tez sidiyə getməyin 8 mümkün səbəbi
1. Həddindən artıq maye qəbul etmək
Aydın görünsə də, həddindən artıq maye qəbul etmək tez-tez sidiyə getməyə səbəb ola bilər. Bu, təkcə suyu deyil, həm də diuretik təsir göstərə bilən kofein və alkoqol kimi içkiləri əhatə edir.
Həddindən artıq maye orqanizminizi yükləyir. Qanınızda su, duz və digər maddələrin balansını pozur və böyrəklərinizi sidik istehsal etmək üçün həddindən artıq işləməyə məcbur edir.
2. Sidik yolları infeksiyaları
Tez-tez sidiyə getmənin ən yayğın səbəblərindən biri sidik yolları infeksiyasıdır. Bu bakteriyalar sidik sisteminə, o cümlədən uretraya, sidik kisəsinə və hətta böyrəklərə daxil olduqda baş verir.
Tez-tez sidiyə getmə adətən aşağıdakı simptomlarla müşayiət olunur:
- Sidik ifrazı zamanı yanma
- Bulanıq və ya pis qoxulu sidik
- Qızdırma, üşütmə və ya bel ağrısı (bəzi hallarda)
3. Hiperaktiv sidik kisəsi
Hiperaktiv sidik kisəsi kişilərin 30%-nə və qadınların 40%-nə təsir edən bir vəziyyətdir. Bu, qəfil və tez-tez sidiyə getmək istəyinə səbəb olur.
Bu, beyin və sidik kisəsi arasında yanlış əlaqədən irəli gəlir ki, bu da sidik kisəsi əzələlərinin uyğun olmayan vaxtlarda yığılmasına səbəb olur. Bu, sidik kisəsi dolu olmasa belə, tez-tez tualetə getmək ehtiyacına səbəb ola bilər.
4. Sidik kisəsi irritasiyası
Bəzi qidalar və içkilər sidik kisəsinin iç qatını qıcıqlandıra və daha tez-tez sidiyə getməyə səbəb ola bilər. Ən yaygın günahkarlar kofein, alkoqol, acılı qidalar və sitrus şirələri kimi turşulu içkilərdir.
Müəyyən qidaları yedikdən sonra tez-tez sidiyə getmə hallarını müşahidə edirsinizsə, onları qida rasionunuzdan azaltmağı və ya tamamilə çıxarmağı düşünün.
5. Prostat problemləri (Kişilərdə)
Prostat böyüməsi (BPH) kimi prostat problemləri kişilərdə tez-tez sidiyə getmənin əsas səbəbidir. Prostat uretranı əhatə edir və böyüdükdə uretraya təzyiq göstərə bilər. Bu, sidik kisəsi dolu olmasa belə, tez-tez sidiyə getməyə səbəb ola bilər.
6. Şəkərli diabet
Tez-tez sidiyə getmə diabet əlaməti ola bilər. Diabet orqanizmin qan şəkəri səviyyəsini tənzimləmə qabiliyyətinə təsir edən bir xəstəlikdir. Qan şəkəri səviyyəsi həddindən artıq yüksək olduqda, əlavə qlükoza sidiyə keçir.
Qlükoza özü ilə suyu da çəkir, bu prosesə osmoz deyilir. Bu, susuzluğun artmasına və daha çox maye qəbuluna səbəb olur ki, bu da tez-tez sidiyə getməyə töhfə verir.
7. Hamiləlik
Tez-tez sidiyə getmə hamiləliyin normal bir hissəsidir. Hamiləliyin əvvəllərində müxtəlif hormonal dəyişikliklər daha çox sidik istehsalına səbəb olur. Sonralar böyüyən uşaqlıq sidik kisəsinə təzyiq göstərir və sidiyə getmək ehtiyacını artırır.
8. Dərmanlar
Bəzi dərmanlar, xüsusilə diuretiklər, bədəndən əlavə mayeni çıxarmaq üçün hazırlanmışdır. Bu dərmanlar yüksək qan təzyiqi və ödemi müalicə edir. Onlar bədəndən əlavə suyu çəkdikləri üçün sidik istehsalını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilərlər.
Hər iki cins üçün ümumi tibbi səbəblər
Bəzi xəstəliklər var ki, cinsiyyət fərqi qoymadan hər kəsdə bu simptomu yaradır:
- Şəkərli Diabet: Qanda şəkərin miqdarı artdıqda, böyrəklər artıq şəkəri bədəndən çıxarmaq üçün daha çox su itirir. Bu, həm susuzluğa, həm də həddindən artıq sidik ifrazına səbəb olur.
- Həddindən artıq aktiv sidik kisəsi (HASK): Bu sindrom zamanı sidik kisəsi əzələləri (detruzor) hələ kisə dolmamış qeyri-iradi yığılır.
- Böyrək və sidik kisəsi daşları: Daşlar sidik yollarını qıcıqlandıraraq və ya qismən tıxayaraq tez-tez ifrazat ehtiyacı yaradır.
- Dərman vasitələri: Xüsusilə təzyiq müalicəsində istifadə olunan diuretiklər (sidikqovucular) bu vəziyyəti təbii olaraq artırır.
- Nevroloji xəstəliklər: İnsult, dağınıq skleroz (MS) və ya onurğa zədələri sidik kisəsini idarə edən sinirləri zədələyə bilər.
Diaqnostika və müalicə yolları
Əgər bu vəziyyət sizin həyat keyfiyyətinizi aşağı salırsa, uroloqa müraciət etmək mütləqdir. Həkim adətən aşağıdakı müayinələri təyin edir:
- Ümumi sidik analizi: İltihabın və ya qanın olub-olmadığını yoxlamaq üçün.
- USM (Ultrasəs müayinəsi): Böyrəklər, sidik kisəsi və prostatın vəziyyətini görmək üçün.
- Sistoskopiya: Xüsusi kamera ilə sidik kisəsinin daxilinə baxış.
- Urodinamik testlər: Sidik kisəsinin təzyiqi və boşalma funksiyasını ölçmək üçün.
Müalicə tamamilə səbəbə yönəlikdir. İnfeksiya varsa antibiotiklər, prostat böyüməsi varsa müvafiq preparatlar və ya cərrahi müdaxilə, HASK zamanı isə kisə əzələlərini sakitləşdirən dərmanlar tətbiq edilir.
Həkimə nə vaxt müraciət etməli
Tez-tez sidiyə getmə bəzən əsas sağlamlıq probleminin əlaməti ola bilər. Əgər ağrı, sidikdə qan, qızdırma daimi sidiyə getmək istəyi kimi digər simptomlarla yanaşıdırsa, həkimə müraciət etmək vaxtıdır.
Bu məlumat yalnız maarifləndirmə məqsədi daşıyır və tibbi məsləhət əvəzi deyildir. Hər hansı sağlamlıq problemləri üçün həmişə həkim mütəxəssis ilə məsləhətləşin.
